Het fonds
Vaardigheden

Waarom vaardighedenonderwijs?

Een aantal ontwikkelingen in het onderwijs maken dat vaardigheden belangrijk zijn. Veel scholen experimenteren met andere onderwijsvormen. Leerlingen werken in andere situaties dan de klassikale. Daarbij zijn vaardigheden van groot belang. Allereerst de studievaardigheden die nodig zijn bij het uitvoeren van een volledig leerproces.
- ‘Wat moet ik kennen en kunnen?’
- ‘Hoe zal ik dat gaan leren?’
- ‘En ken ik nu wat ik moet kennen en kunnen?’
- En na een toets: ’Wat ging goed en hoe kwam dat, wat kan beter en hoe moet dat?”
Alle leervaardigheden komen daarbij om de hoek kijken. Zeker ook in deze situatie is het van belang dat het aanleren van deze vaardigheden een expliciet onderdeel is van alle vakken. Daarbij moet het een continue aandacht van de docent krijgen.

Projectmatig onderwijs
Ook als de nieuwe onderwijsvorm projectmatig is, spelen deze vragen een rol. Bij projectmatig onderwijs is het immers ook de bedoeling dat er geleerd wordt. Daarnaast moet voor een leerling heel duidelijk zijn wàt er geleerd moet worden. Daarnaast moet hij ook de gelegenheid krijgen te controleren of hij kent en kan wat hij moet kennen en kunnen. Projectmatig onderwijs biedt echter nog veel meer mogelijkheden voor aandacht voor vaardigheden. Onderzoek doen, samenwerken, organiseren en presenteren zijn daarvan enkele voorbeelden. Het aanleren van deze vaardigheden kan en moet een onderdeel zijn van meer projectmatig onderwijs.

Motivatie
Vaardigheden zijn zeker belangrijk als een school de motivatie van leerlingen als speerpunt heeft. Een van de belangrijkste pijlers onder de motivatie voor leren is het gevoel competent te zijn. Een leerling zal het gevoel krijgen dat hij competent is als hij de taak aankan. Leesvaardigheden zijn bijvoorbeeld een hulpmiddel om bij het leren van een tekst de hoofdzaken van de bijzaken te scheiden. Zonder leesvaardigheden zal een deel van de leerlingen zich tamelijk hulpeloos kunnen voelen bij het leren uit grotere hoeveelheden tekst.

Vaardigheden lastig?
Op sommige scholen staat het vaardighedenprogramma hoog op de agenda. Op andere scholen heeft men er echter moeite mee er vorm aan te geven. Veel wordt verwacht van de invoering van een methode die ruim aandacht aan vaardigheden besteedt, maar helaas blijkt dat niet altijd de oplossing te zijn. Vaardighedenmethodes zijn een noodzakelijk onderdeel in het aanleren van vaardigheden, maar de resultaten worden gehaald als in elk geval ook aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:
- vaardigheden zijn een voortdurend aandachtspunt van de vakdocent, vaardigheden zijn terug te vinden in zijn werkvormen en in zijn klassikale bespreking;
- de school heeft een duidelijke vaardighedenleerlijn;
- de leerling reflecteert regelmatig op zijn beheersing van de verschillende vaardigheden

Eisma heeft voor u twee vaardighedenmethodes waarmee u het vaardighedenonderwijs op de schoolagenda kunt zetten:
- Aardig Vaardig
- Leren op Maat